Zoeken

De dominee als brandweerman PDF Afdrukken E-mailadres

Toespraak voor Rotary Minerva d.d.16 maart 2008

 

Goede vrienden en vriendinnen,

Toen jullie jong waren,  in een enkel geval: toen jullie ouders jong waren, toen behoorde de predikant nog tot de notabelen  van het dorp. Notabel, dat wil zeggen: Nota bene,  let op. Er komt een opmerkelijk burger voorbij. Met de notaris en de huisarts behoorde de predikant tot de  onmisbare attributen van een dorpssamenleving. De notaris regelde de materiële zaken, de dokter was er voor het lichaam en de predikant was er voor de ziel.


Eeuwenlang was dit een vanzelfsprekende taakverdeling, en voor velen van mijn collegae plezierig vertoeven, daar, boven aan de ladder van de maatschappelijke waardering. Je verdiende weliswaar minder dan de arts en de notaris, maar geld maakt niet gelukkig, en heeft Jezus ons niet gewezen op het oog van de kameel?  Die rijke huisarts en die rijke notaris moesten nog maar afwachten of ze met al hun geld door het oog van de naald naar binnen zouden komen. De arme dominee mocht zekere van zijn zaak zijn. Hij had het zo slecht nog niet, daar, boven aan die ladder. En hij zou het alleen nog maar beter krijgen, straks, in de eeuwigheid.

Maar de wereld verandert. Dat bleek maar weer eens uit een enquête naar de maatschappelijke waardering voor allerlei beroepsgroepen. De arts en de notaris stonden nog steeds heel hoog. Maar o, wee, die arme dominee. Hoe zijn de helden gevallen! Van een van de hoogste sporten tot bijna onderaan. Van notabel tot onaanzienlijk. Van een plek naast notaris en huisarts tot een  plekje naast de brandweerman. Jazeker. De predikant naast de brandweerman. Beiden bungelen ergens onderaan de ladder.

En dat zal wel kloppen. Want wanneer zie je nu eens een dominee op tevee? Vroeger, ja, toen jullie jong waren, of, in een enkel geval, toen jullie ouders jong waren, vroeger had je nog bekende dominees. Bekend van radio en tevee. Ds Schoch, voor de deftige hervormden. Of ds Buskes, de rooie dominee die zeker wist dat de Allerhoogste PvdA stemde. Of ds W. Glashouwer, van de EO. Maar dat was vroeger. Mijn generatie heeft helemaal geen beroemde dagsluiters voortgebracht. Sinds Nico ter Linden met pensioen is en alle prinsen van Oranje aan de vrouw zijn, zie je nooit meer een bekende predikant op televisie.

Nee. Dan de artsen en de juristen. Je kunt de tevee niet aanzetten of ze stormen je huiskamer binnen. Toen Peter R. de Vries Nederland drie dagen lang gegijzeld had met de boodschap dat hij de zaak van Nathalee Holowee had opgelost, volgde op het moment suprême een orgastische eruptie van nieuwsflitsen, beschouwingen en commentaar van deskundologen, en dat op bijna iedere zender die dit land rijk is. Een predikant heb ik niet gezien. Evenmin een brandweer man. Maar de hooggewaardeerde artsen en juristen waren natuurlijk wel van de partij.

Het bontst maakte het een psychiater die het hele programma van De Vries had bekeken. Peter R. de Vries, die ooit, als een tweede Luther, zijn stellingen op de poort van het binnenhof spijkerde en Nederland zou veranderen. Peter R. de Vries, die de moord op J.F.K. heeft opgelost. Peter R. de Vries dus…. Welnu, genoemde psychiater had de verleiding niet kunnen weerstaan zijn  en was met commentaar en al in genoemd televisie programma verschenen. Hij was in staat, zonder dat hij Joram van der S. zelf had gesproken, zijn anamnese kende of overigens over enige kennis van deze jongeman beschikte, een duidelijke diagnose te stellen over diens ziekte. Mijn broek zakte af. Mijn mond viel open. Het glas wijn viel van schrik uit mijn hand.

Wat kosmetisch chirurg Schumacher doet, is een vorm van dierenmishandeling. Marijke Helwegen zal dat niet met me eens zijn, maar dat interesseert me niet. Met W.F. Hermans houd ik vol: ik heb altijd gelijk. Maar wat deze psychiater deed overschreed alle grenzen. Hier wordt het eerbiedwaardige beroep van arts een speelbal van de commercie, die geen tijd heeft voor zorgvuldig onderzoek en waarvoor de privacy van mensen domweg te koop is. Dat mr Sprong zich vervolgens aanbood om namens Joram van der Sloot te zien of hier niet een juridisch en financieel appeltje kon worden geschild, spreekt vanzelf.

In wat voor circus zijn we met elkaar toch in terecht gekomen?

Maar ja, ik heb makkelijk praten. Al die verleidingen waar de vrije beroepen aan bloot staan gaan mijn deur voorbij. Wat zal Peter R. de Vries zich bekommeren om de mening van een willekeurige predikant. Daar valt niet mee te scoren. En misschien moet ik daar maar blij mee zijn.

De dominee als brandweerman. Wat zegt dat eigenlijk? Is dat een verlies aan waardering? En als dat zo is, moet ik dat erg vinden? Elke kleine jongen wil toch brandweerman worden? En je huis zal toch maar in de fik staan. Dan ben je blij als er een brandweerman komt! Nee. Toen ik daar over na dacht, was ik niet rouwig om die daling op de ladder. De predikant staat niet meer aan de top. Hij wordt niet meer overal bij gehaald, als was hij een bekende Nederlander die overal verstand van heeft. En dat is maar goed ook, want hij zou van verwaandheid naast zijn schoenen gaan lopen. Nee. Maar men roept hem als hij echt nodig is, zoals men de brandweer roept. In dagen van ziekte en afscheid, van dood en van nieuw leven. Op alle grote momenten in het leven, is er ruimte voor de predikant. De waardering die je dan krijgt, wordt door niets geëvenaard.

Ik heb gezegd.

 

MJA